PAN-AVRUPA SOY K&G

Pan-Avrupa sürecinde Kriter ve Göstergelerin geliştirilmesi süreci 1993 yılında Helsinki’de yapılan Avrupa Ormanlarının Korunması Bakanlar Konferansı ile başlamıştır. Bu Konferansta alınan kararların uygulama sürecinde Türkiye de dahil 25 Avrupa Ülkesi temsilcisi 1994 yılında Belçika’da bir yuvarlak masa toplantısında bir araya gelmişler ve Avrupa için uygulanacak Bölgesel K&G setini tartışmışlardır.

Belçika Yuvarlak Masa toplantısının amacı Avrupa K&G lerinin çekirdeğini oluşturmak ve az sayıda belirlenecek olan bu kriter ve göstergeler hakkında ortak bir anlayış sağlamaktı. Montreal’da 1992 yılında K&G konusunda yapılan seminerin çıktıları bu toplantıda etkin bir şekilde kullanıldı. Sonuç olarak 4 kriter ve 14 göstergeden oluşan bir taslak set hazırlandı.

Bu kriterler :

Orman kaynakları kriteri

Çevresel kriter

Sosyo ekonomik kriter

Kurumsal ve yasal kriterdir.

Toplantıda yapılan diğer teklifler ve yorumların iliştirildiği taslağın daha da geliştirilmesi gerektiği not edilmiştir. Taslak bu konuda yapılacak olan “uzmanlar grubu” toplantısından önce ülkelerin görüşlerine sunulmuştur. Aynı yılın sonlarında Cenevre’de yapılan uzmanlar toplantısı ile de geliştirilerek süreç devam ettirilmiştir.

Pan-Avrupa K&G seti sadece kantitif değil aynı zamanda kalitatif ve tanımlayıcı göstergelerden oluşmaktadır. Göstergelerin geliştirilmesi süreci içerisinde kalitatif göstergelerin belirlenmesi için düzenlenen çalıştay da 1995 yılında Antalya’da yapılmıştır.

Toplam 6 Kriter ve 27 Göstergeden oluşan set 2003 yılına kadar kullanılmıştır. Söz konusu K&G seti, uygulama sonucu elde edilen deneyimler ışığında güncelleştirilerek (yeni göstergeler eklenerek) Nisan ayında yapılan Viyana Avrupa Ormanlarının Korunması 2. Bakanlar Konferansının onayına sunulmuştur. Pan-Avrupa K&G seti şu anda 6 Kriter ve 36 kantitatif göstergeden oluşmakta olup bu setin son şekli aşağıdadır (resmen teyit edilmemiş bilgilere göre).

KRITER 1 – Orman kaynaklarının ve bu kaynakların küresel karbon döngüsüne katkısının muhafazası ve geliştirilmesi

1.1 Orman alanı

1.2 Dikili servet

1.3 Yaş-Çap sınıfları dağılımı

1.4 Karbon stoğu

KRITER 2 – Orman ekosisteminin sağlık ve canlılığının idamesi

2.1 Hava kirleticilerinin miktarı

2.2 Toprak durumu

2.3 Yapraksızlaşma

2.4 Orman tahribatı

KRITER 3 – Üretim fonksiyonlarının idamesi ve geliştirilmesi

3.1 Artım ve kesimler

3.2 Yuvarlak odun üretimi ve değeri

3.3 Odun dışı ürün üretim ve değeri

3.4 Ormanlık alanda pazarlanabilen hizmetler ve değeri

3.5 Orman Amenajman planı ile yönetilen ormanlar

KRITER 4 – Orman alanındaki biyolojik çeşitliğin muhafazası ve uygun bir biçimde geliştirilmesi

4.1 Ağaç türleri kompozisyonu

4.2 Gençleştirme

4.3 Doğallık

4.4 Yabancı ağaç türleri

4.5 Dikili kuru

4.6 Genetik kaynaklar

4.7 Peysaj

4.8 Tehdit altındaki türler

4.9 Korunan ormanlar

KRITER 5 – Ormanın koruyucu fonksiyonlarının idamesi ve uygun biçimde iyileştirilmesi

5.1 Koruyucu ormanlar (su, toprak ve diğer ekosistem unsurları)

5.2 Koruyucu ormanlar (alt yapı veya diğer doğal kaynaklar)

KRITER 6 – Diğer sosyo-ekonomik fonksiyonların idamesi

6.1 Özel orman sayısı

6.2 Ormancılık sektörünün GSMH’ye katkısı

6.3 Net gelirler

6.4 Ormacılık yatırımları

6.5 Ormancılıkta iş gücü

6.6 İş güvenliği ve sağlığı

6.7 Odun tüketimi

6.8 Odun ticareti

6.9 Odun kaynaklarından üretilen enerji

6.10 Geri dönüşüm oranı

6.11 Rekreasyona ulaşım

6.12 Kültürel ve ruhsal değerler

Kalitatif göstergeler ise iki bölüm altında ele alınmıştır.

Genel bazda politikalar, kurumlar ve araçlar

A-1 Ulusal Ormancılık Programı veya benzeri araçlar

A-2 Kurumsal çerçeve

A-3 Yasal çerçeve ve uluslar arası taahhütler

A-4 Finansal araçlar ve ekonomik politika

A-5 Enformasyonel araçlar

Politik alanı bazında politikalar, kurumlar ve araçlar

Her kriter için (Kriterler altında yer alan toplam 12 gösterge için)

Ana amaçlar

İlgili kuruluşlar

Yasal-finansal-ekonomik ve enformasyonel araçlar

Son Bakanlar Konferansından itibaren sağlanan belirgin gelişmeler