 |
 |
Şapka
5-15 cm kadar büyüklükte, kuru ve et gibidir, hiçbir zaman yapışkan
olmaz. Gençken yarım küre şeklinde tümsek olup olgunlaşınca açılır ve derin olmayan
huni şekline dönüşür, üst tarafı düzensiz, dalgalu gibi bir hal alır. Kenarı başlangıçta
içeri kıvrıktır, daha sonra düzensiz olarak dalgalı olur. Gençken sarımtırak kahverengi
olgunlaşınca kırmızımsı kahverengi olan mantarın iki formu vardır: Kırmızı kahverengi
tipi iğne yapraklı ağaç ve kayın ormanlarında yosunlar arasında gelişir, ateş sarısı
tipi yalnızca kayın ve meşe ormanlarında bulunur.
Lameller
Gençken sarımsı beyaz turuncu, olgunlaşınca sarı açık kahverengidir,
dokunulduğunda kahverengi olur. Bol miktarda beyaz sıvıya sahiptir. Oldukça sık
olup sap üzerinde az olarak aşağı devam eder.
Sap
12 cm kadar uzunlukta ve oldukça kalın, sağlamdır. Mum gibi bir örtüsü vardır. Şapka ile
aynı renkte veya birazcık daha açık, şapka tarafındaki birkaç santimetrelik kısımda sarımsı,
diğer kısımlarında kırmızımtırak kahverenktedir.
Etli Kısım
Gençken yumuşak, beyaz, olgunlukta sünger gibi, katı ve açık sarıdır, daha sonra yavaş
yavaş kahverengi lekelilik kazanır.
Spor İzi
Çok açık kırmızımtırak sarıdır.
Yetişme Yeri ve Zamanı
Temmuz ve Eylül arasında yapraklı ağaç meşçerelerinde bilhassa kayın ormanlarında ve
sınırlarında, bazen çam meşçerelerinde gelişir.
Badem gibi latif tadı, balık gibi kokusu vardır.
Kolay tanınabilen bir mantardır, bilhassa bol miktarda çıkarılan beyaz sıvısı
ile iyi ayırdedilebilir, bu sıvı çok lezzetlidir, renk değiştirmez ve balık kokusundadır.
Taze mantar kesildiği zaman bol miktarda beyaz sıvısı akar, halbuki kuru ve yaşlı nümunelerde
bu özellik yoktur, yani yaşlı mantar numuneleri beyaz sıvıdan yoksundur.
Salamura edilmiş balık gibi olan kokusu, mantar numuneleri öldükçe artar. Yenilebilen iyi
bir mantardır, hatta çiğ olarak bile emniyetle yenebilir. Tuzlanıp baharatla muamele edildiği,
sıcak yağda kızartıldığı zaman çok lezzetli olur. Kızartılırken lamelleri
yukarı gelecek şekilde tavaya konulmalıdır. Çorbalar için de iyidir. Bununla beraber,
tadı çok acı olan ve şapkasının ortasında konik bir çıkıntı bulunan Lactarius rufus ile
karıştırılmamalıdır, bu mantar zehirli değildir fakat yenmesi lezzet bakımından tavsiye
edilmez. Bir lezzet denemesi yapmak üzere latif olduğundan emin olmak için küçük
bir parça çiğ olarak tadılabilir.