ORMAN İDARESİ VE PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Orman Amenajmanı günümüz orman işletmeciliğinde teknik ve idari usulleri, zaman ve mekân düzeni içerisinde bünyesinde toplayan önemli bir ormancılık anabilim dalıdır. Amenajman planlarının yapımında fotogrametri, biometri, hava ve yersel metotlardan faydalanılmaktadır. Arazi çalışmaları, çoğunlukla oldukça sarp ve zor sahalarda orman mühendisleri tarafından yapılmaktadır. Daire Başkanlığına bağlı 5 şube müdürlüğü vardır.
Planlama çalışmaları esasen Etüt ve Planlama Şubesi’ne bağlı Amenajman Başmühendisliklerince yapılmaktayken, son yıllarda Orman Bölge Müdürlüklerine bağlanan Orman Amenajman Başmühendislikleri ve ihale yoluyla özel sektöre de yaptırılmaya başlanmıştır.
Osmanlı Devleti döneminde 1850’ li yıllarda başlayan ormancılık faaliyetleri günümüze kadar orman kaynaklarından devamlılık ilkesi kapsamında faydalanmak yaklaşımı ile gelmiştir. Ülkemiz ormanlarında ilk planlı ormancılık faaliyeti 1917 yılında Ormanların Usulü İdare-i Fenniyeleri kanunu ile başlamıştır. Ülkemizde İlk Amenajman planı, 1917 yılında arazi çalışması bitirilen ve 25 Ocak 1918’de yürürlüğe giren Türk ve Avusturyalı Mühendislerden kurulu heyet tarafından yapılan plandır.
1924 yılında çıkarılan bir kanunla bütün ormanların amenajman planlarıyla işletilmesi esası getirilmiştir.1946 yılına kadar bütün ormanların 1.Devre amenajman planları tamamlanmış ise de bu planların sıhhat derecesi yeterli olmamıştır.
Modern amenajman planlarının yapımı 1963 yılında başlamıştır. 1. ve 2.ci Beş Yıllık Kalkınma Planlarını kapsayacak şekilde 10 yıllık bir çalışma programı hazırlanarak, ormanlarımızın amenajman planları 1972 yılında bitirilmiştir. Bu plan verilerine göre genel ormanlık alanımız 20.199.296 hektar olarak tespit edilmiştir. 1973 yılından itibaren amenajman planları yenilenmeye başlanmıştır.
1999 tarihi itibariyle yenilenen planlara göre orman varlığımız, genel ormanlık sahamızın 563.952 hektarlık bir artışla 20.763.248 hektara ulaştığını göstermektedir.
2005-2015 yılları arasında yenilenen orman amenajman planlarının güncellenmesi sonucu elde edilen verilere göre ormanlarımız 22.342.935 ha, ağaç servetinin dağılımı 1.611.774.193 m3, yıllık cari artımın dağılımı 45.904.083 m3 olarak tespit edilmiştir. Bu ormanlık alan miktarı ülke genel alan toplamının %28,6’sı kadardır.
1997 yılından itibaren Fonksiyonel Orman Amenajman Planlaması süreci başlatılmıştır. Bu konudaki pilot bölgelerde fonksiyonel planlama (Karadeniz Ereğli, Karabük Orman İşletmelerinde) çalışmaları yanında çeşitli sempozyum ve toplantılar gerçekleştirilmiştir. 2002 yılından itibaren Fonksiyon haritalarının planlamadan önce katılımcı bir yaklaşımla hazırlanması ve planlamanın buna göre yapılması ve haritalarının planlara eklenmesine başlanılmıştır. 2004 yılında "1991 Orman Amenajman Yönetmeliğinin" yenilenmesi ve günün şartlarına uygun hale getirilmesi için çalışmalar başlatılmıştır. Ekosistem yaklaşımını, katılımcılığı ve fonksiyonel planlamayı esas alan “Ekosistem Tabanlı Fonksiyonel Orman Amenajman Yönetmeliği” 05.02.2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe konmuştur.
Ormanların fonksiyonlarına göre planlanması ve yönetilmesinde kullanılacak somut envanter ve planlama metotları ile ilgili araştırma ve sonuçlarının yetersiz olması dolayısıyla, Orman Genel Müdürlüğü mevcut potansiyel fonksiyonların belirlenmesi, haritalarının hazırlanması ve planlara yansıtılması yolunda çalışmalar başlatmıştır. Orman fonksiyonlarını dikkate alan orman amenajman planlarının hazırlanması için teknik çalışmalar sürdürülmektedir. Bunun yanında Coğrafi Bilgi Sistemi kapsamındaki teknik gelişmelere uygun olarak orman amenajman planlarının ve haritalarının tamamen bilgisayar ortamında yenilenmesine başlanılmıştır. Bu gelişmeler hem amenajman planlama ve uygulamasında hem de orman bilgi sisteminin geliştirilmesinde önemli adımlar olmuştur.