Türkiye Orman Ürünleri Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TORİD) girişimleri ve Genel Müdürümüz Sayın Bekir KARACABEY'in talimatları, İşletme Pazarlama Dairesi Başkanı Ahmet Aydın ve mesai arkadaşlarının gayretleri ile programa alınan araştırma projesi Marmara Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Mehmet Özdemir ve Orman Endüstri Mühendisleri Selim ERMİŞ, Mehmet ARSLAN, Tülay YILMAZ, Adem GENÇ ve bilgisayar mühendisi Fatih Alkan tarafından yürütülmüştür. Projenin bütün aşamalarını takip eden İstanbul Üniversitesi Orman Endüstri Mühendisliği bölümünden Prof. Dr. Türker Dündar ile projeye destek veren Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünden Prof. Dr. Ahmet Türer, Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünden Prof. Dr. Hilmi Luş, Kocaeli Üniversitesinden Dr. Öğr. Gör. Erkan Akpınar ve arkadaşları ile emeği geçenlerin gayret ve özverili katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca projeye Münih Teknik Üniversitesinden Prof. Dr. Jan-Willem de Kuilen ile Boğaziçi Üniversitesi misafir Öğretim Görevlisi Prof. Ario Ceccotti tarafından da destek verilmiştir.
Karaçam ve Göknar yapısal ahşap kerestelerin tahribatlı mukavemet testleri Prof. Dr. Türker Dündar, Prof. Dr. Ahmet Türer, Prof. Dr. Hilmi Luş, Dr. Öğr. Gör. Erkan Akpınar, Prof. Dr. Jan-Willem de Kuilen, Prof. Ario Ceccotti danışmanlığında gerçekleştirilmiştir.
Bu projenin amacı, asli iğne yapraklı ağaç türlerimizden elde edilen yapı kerestelerinin ulusal standardımız TS 1265'e göre görsel kalite sınıflarının belirlenmesi, belirlenen bu görsel sınıfların ahşap yapıların tasarımına esas teşkil eden direnç sınıflarına dönüştürülmesi ve farklı ağaç türleri için bu şekilde belirlenen görsel kalite sınıfları ve direnç sınıfı karşılıklarının ülkemiz adıyla bütün Avrupa'da geçerli olan TS EN 1912 standardında yer almasının sağlanması, sonuç olarak, ulusal standardımız TS 1265'e göre yerli yapı kerestelerinde yapılan bir görsel kalite sınıflandırmasının TS EN 338'de yer alan ve ahşap yapıların tasarımına esas teşkil eden mukavemet sınıfı karşılığı belirlenmesidir. Böylece yerli iğne yapraklı ağaç türlerimizden elde edilen yerli iğne yapraklı yapı kerestelerinin EUROCODE 5'e göre ahşap yapılarda taşıyıcı eleman olarak kullanılabilmesi için gerekli teknik altyapı sağlanmış olacaktır. Son yıllarda dünyada, 30-40 katlı ahşap malzemeli taşıyıcı sisteme sahip yapılar yapılmaktadır. Proje ile yerli iğne yapraklı ağaç türlerimizden elde edilen yapı kerestelerinin uluslararası pazarlarda kabul görmesi ve rekabet edebilmesi sağlanacak, yüksek katlı ahşap binalarda taşıyıcı elaman olan beton yerine yerli iğne yapraklı yapısal kereste kullanılarak üretilecek yerli lamine ahşap malzeme ile çok katlı ahşap yapıların yapılmasının önü açılacaktır.
ABD'de ve Kanada'daki binaların yüzde 95'inin ahşap, hatta Kanada'da bir bina yapılacaksa öncelikle ahşap olmasını zorunlu kılan bir yasa vardır. Kanada'da 8-10 katlı binalar ahşaptan yapılır. İngiltere'de ise 80 katlı 300 metre yüksekliğinde Oakwood Ahşap gökdeleni tasarlanıyor. ABD Chicago'da, River Beech projesi kapsamında bir başka 80 katlı yapı ve Japonya'da da 70 katlı 350 metre yüksekliğinde ahşap yapılar planlanıyor. Geniş açıklıklı havaalanı, stadyum, hangar benzeri yapılar, CLT ve Glulam teknolojileri ile daha etkili binalar inşa edilebiliyor. Fakat Türkiye'de ahşap yapılar oranı yaklaşık yüzde 2 dolayındadır. Yerli ve yenilenebilir yapı malzemesi olarak ahşabın, Türkiye'de ihtiyaç duyulan yatay yapılaşma için çok uygun bir malzemedir. Bu proje hedefleri içinde, depreme dayanıklı sağlam ve çevreye duyarlı enerji verimliliği yüksek sağlıklı yapılar, sürdürülebilir kırsal kalkınma, yüksek istihdam ve ihracat odaklı katma değerli yerli masif ahşap ürünlerinin üretilmesi bulunuyor. Modern dünyada da inşaat sektöründeki eğilimler ve gidişat bu yöndedir.
Yerli iğne yapraklı ağaç türlerimizin yapısal amaçlı kullanımı için gerekli Mukavemet testleri ve ürünlerin ilgili standartlara dahil edilmesi ve sertifikalandırılması konularında çalışmalara başlamadan önce, yöntem ve sistematik belirleme amaçlı seminerler ve çalıştaylar düzenlenmiştir. Tarım ve Orman Bakanlğı'nınca fonlanan, Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde Marmara Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü yürütücülüğünde, TORİD ve UAB tarafından desteklenen Ahşap Kullanımının Yaygınlaştırma ve Masif Ahşap Sektöründe Katma Değerli Ürün Çeşitlendirme Projesi 2019 yılından başlayarak üniversite, kamu, sivil toplum kuruluşları iş birliği çerçevesinde detaylı ve inter-disipliner proje çalışmasından önce çalıştaylar yapılmıştır.
Çalıştaya Orman Genel Müdürlüğü, TSE, Sektör temsilcisi STK'lar ,TORİD ( Türkiye Orman Ürünleri Sanayacileri ve İş Adamları Derneği ), UAB ( Ulusal Ahşap Birliği ), İlgili Üniversitelerden akademisyenler ve sunumu ve açıklamaları ile konunun uzmanı Münih Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Jan-Willem van de Kuilen katılımları ile gerçekleştirilmiştir.
Yerli iğne yapraklı ağaç türlerimizin Mukavemet Sınıflarının Belirlenmesi_I (Karaçam ve Göknar)" isimli proje ( Proje no 10.7101/2019-2020) konunun uzmanı Münih Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Jan-Willem van de Kuilen ayrıca yabancı akademisyen olarak Boğaziçi Üniversites'inden Ario CECOTTI ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği bölümünde konunun uzmanı Prof.Türker DÜNDAR danışmanlığında yürütülmüştür. Projenin devamı olan Sarıçam ve Kızılçam ile ilgili 2. Projeye de ( Proje no 10.7102/2021 ) başlanmış olup 2. projede çalışmalar proje iş zaman çizelgesine göre yürütülmektedir. Projenin devamı olan Sedir ve Ladin ile ilgili 3. Proje içinde ön çalışmaya başlanmıştır. Böylece Türkiye'de ki yerli iğne yapraklı ağaç türlerinin tamamı ( Karaçam, Göknar, Kızılçam, Sarıçam,Sedir ve Ladin ) mukavemet değerleri tespit edilecektir.
28.01.2022 tarihi itibari ile 5185 adet Sarıçam ve Kızılçam yapı kerestelerinin tasnifi bitmiş olup, 1925 adet Sedir yapı kerestesi tasnifine başlanmıştır.Sedir yapı kerestesi tasnifi bittikten sonra 1679 adet Ladin yapı kerestesi tasnifine başlanmış olup mart ayı itibari ile Ladin yapı kerestesi tasnifi bitmiştir. Böylece Sedir ve Ladin yapı kerestesi olarak toplam 3606 adet kerestenin tasnifi iş ve işlemleri tamamlanmıştır. 14.03.2022 tarihi itibari ile 8791 adet keresteden seçilen keresteler için tahribatsız testler yapılmaya başlanacaktır. 01.08.2022 tarihi itibari ile Marmara Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde kurulan laboratuvarda Sarıçam ve Kızılçam keretelerinin tahribatlı mukavemet testlerine başlanmıştır.
Sarıçam ve Kızılçam mukavemet testleri proje iş ve işlemleri tamamlanmış olup proje sonuç raporu Avrupa Standart Komitesi ( CEN ) kurul üyeleri tarafından başarılı bulunmuş ve bu yerli ağaç türümüzün referans değeri EUROCODE 5 kapsamına alınması kararlaştırılmıştır. Böylece yerli iğne yapraklı ağaçlarımızdan Karaçam, Göknar, Sarıçam ve Kızılçam ağaç türlerimizin proje kapsamında iş ve işlemleri bitirilmiş olup 25.12.2022 tarihi itibari ile Ladin kerestelerinin tahribatlı mukavemet testleri bitirilmiş olup rapor yazımı aşamasındadır. Sedir kerestelerin tahribatlı mukavemet testleri ise 2023 ocak ayı sonu itibari ile bitirilecek olup Sedir ve Ladin proje raporu 2023 mart ayında Avrupa Standart Komitesi ( CEN ) kurul üyeleri ne sunumu yapılması planlanmaktadır. 2023 mart ayı itibari ile Yerli İğne Yapraklı Ağaç Türlerimizin Mukavemet Değerlerinin Belirlenmesi projesi kapsamında ( Karaçam, Göknar,Sarıçam,Sedir,Ladin ) 2019 yılında başlayan proje iş ve işlemleri 4 yıllık yoğun bir çalışmadan sonra 2023 yılı mart ayında bitirilmiş olup tüm asli yerli iğne ağaçlarımızın mukavemet referans değerleri alınmış olup sertifikalar sitemizde yayımlanmıştır.
2024 yılında ise Müdürlüğümüzde kurulu yapısal ahşap laboratuvarında Kavak ve Hızlı Gelişen Orman Ağaçları Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Baltalık Melez Kavaklarının Teknolojik Özelliklerinin Belirlenmesi projesi yapılacaktır.
Asli Yerli İbreli Ağaçların Avrupa Standart Komitesi ( CEN ) onaylı mukavemet referans değerleri ekte sunulmuştur.
Ağaç Türü | I.SINIF | II.SINIF | III.SINIF |
| Karaçam | C35 | C24 | C18 |
| Göknar | C27 | C24 | C18 |
| Sarıçam | C35 | C27 | C20 |
| Kızılçam | C35 | C24 | C18 |
| Sedir | C24 | C20 | C16 |
| Ladin | C27 | C22 | C20
|
